Blog

blog

Zelfsturing leeft, maar wordt doodgezwegen.

Sinds ene meneer Semler een boekje schreef over de manier waarop hij zijn bedrijf had georganiseerd, een bedrijf dat inmiddels nauwelijks nog bestaat, is zelfsturing een geweldige hype geworden. En zoals met alle hypes, je doet mee of je verafschuwd het. Mede daarom zien we met enige regelmaat artikelen die zelfsturing dood verklaren, onmogelijk achten of een vluchtige hype noemen.

Toen ik in 1973, na mijn eerste opleidingen, mijn loopbaan begon als medisch microbiologisch analist, kwam ik, ik beschreef het in eerdere blogs, terecht in een sterk hierarchische organisatie terecht. De regels waren heilig, de procedures nog meer. Zeker zo lang de baas, een paternalistisch dictator, aanwezig was. Maar zodra hij het laboratorium had verlaten, vervielen ook de regels, gingen veel mensen werken volgens een zelf verzonnen (en vaak beter werkende) methode. Deskundigen noemden dat indertijd de informele organisatie.

De informele organisatie.

Tot op heden zijn we gewend organisaties als harkjes te tekenen. Laat ik als voorbeeld een gezin nemen. Dat ziet er volgens de normen als volgt uit.

Vader aan het hoofd, moeder in een adviserende stafpositie, kinderen een niveau lager direct rapporterend aan vader en de huisdieren onder aan de hierarchie waarbij de kat wat dominanter is. Als we naar de realiteit kijken, de informele organisatie zien we bijvoorbeeld dit:

Moeder heeft het voor het zeggen, de kinderen in een bindende adviesrol, de dieren luisteren alleen maar naar moeder en vader heeft een bijrolletje onder aan de hiërarchie. Uiteraard wat gechargeerd, maar de realiteit is in iedere organisatie anders dan het plaatje en in de realiteit wordt op de werkvloer vrijwel alles gedaan via werkwijzen die door de medewerkers zelf verzonnen zijn.

An Sich is dat niet vreemd, want voordat een zo'n 200 jaar geleden door de opkomst van de stoommachine de arbeidsorganisatie werd verzonnen, werkten veel mensen als ZZPer of in kleine teams. Waarom zou de mens die sinds het einde van de 18e eeuw zich toch wel ontwikkeld heeft nu ineens niet meer zelf het werk kunnen organiseren?

Waarom zou de mens die sinds het einde van de 18e eeuw zich toch wel ontwikkeld heeft nu ineens niet meer zelf het werk kunnen organiseren?

Kortom, zelfsturing bestaat en het is wel zo slim om dat te formaliseren. Het echte probleem zijn de mensen aan de top, de managers en leidinggevers, beroepen die zijn ontstaan toen organisaties ontstonden. Beroepen die voor de stoommachine alleen maar bestonden in de Kerk en het leger. Het is niet vreemd dat managers zich graag "Officer" noemen, het liefst in een afkorting. Want het leger is ook dol op afkortingen. Een troost, management zal nodig blijven, de organisatie heeft een richting nodig, maar de officers zullen wel, net als vroeger, tussen de troepen moeten gaan staan, luisteren naar de kennis en ideeën van de mensen die het werk echt doen. Want die mensen weten gewoon het beste hoe je de doelen kunt bereiken. 

De aanpak

Om dus de zelfsturing, die in iedere organisatie bestaat in de informele organisatie te formaliseren moeten de managers erkennen dat er een informele organisatie bestaat en die vervolgens formaliseren. Laat de medewerkers zelf de werkprocessen opstellen en verbeteren. Formaliseer de teams die er al zijn, accepteer dat ze vaak, net als werkprocessen, afdeling overschrijdend zijn. Ben vooral niet bang voor de chaos, want uit die chaos ontstaat vanzelf de nieuwe organisatie, veel vitaler, veel productiever, veel efficiënter.

Ga vervolgens zorgen dat de medewerkers de juiste instrumenten hebben om de regie over het werk en hun loopbaan, hun ontwikkeling te voeren. Trek u vervolgens terug in de boardroom, kijk naar uw lege bureau, ga zitten, leg de benen op het bureau en geniet. Want zelfsturing geeft managers hun leven terug. En wellicht dat u thuis dan weer wat kunt opschuiven in de hiërarchie.

Het sprookje van de weerstand tegen verandering.
Ruzie met je baas.
 

Reacties

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft
Reeds Geregistreerd? Hier Aanmelden
Gast
donderdag 21 maart 2019