Blog

blog

Overspannen door je werk.

Ik zie ze bijna dagelijks voorbij komen, de artikeltjes die met een bezwerend vingertje wijzen naar "bazen" en "managers" die de oorzaak zouden zijn van overspannenheid, wat voor het gemak, het klinkt zoveel erger, vaak "burn-out" wordt genoemd. Ik wil daar in dit blog wat kanttekeningen bij plaatsen.

Op de eerste plaats wil ik van de kretologie "burn-out" of "overspannenheid" af. Ik heb het liever over "psychische problemen die veroorzaakt worden door het werk".

Inge

Inge is een vrouw van 56. Ze werkt al veertien jaar bij het zelfde bedrijf. Ze heeft de opvoeding van de kinderen voorrang gegeven en is, toen de kinderen zelfstandig waren, weer gaan werken. Ze heeft een HBO opleiding, maar werkt in een lage functie, omdat ze door de technologische ontwikkelingen niet terug kon in haar oude beroep. Ze heeft hart voor de zaak en is een consciëntieus werker. Ze heeft zich opgewerkt tot een leidinggevende functie en geeft leiding aan 10 mensen. Echter, ze ziet rondom zich nieuwe mensen binnen komen die aan haar rapporteren maar die stuk voor stuk een hoger uurloon krijgen dan wat zij heeft. Ze benadert P&O om te vragen naar gelijke beloning, maar wordt afgescheept met vage excuses over functie beschrijvingen en functiewaardering. Ze vraagt om een aanpassing van haar functieprofiel aan haar takenpakket, maar ook dat wordt afgewezen. Als ze een derde keer wordt gepasseerd voor een promotie, breekt ze en zeer tegen haar arbeidsethos in, meldt ze zich ziek. Na een week thuis gezeten te hebben, wil ze weer aan het werk gaan, maar voor de ingang breekt ze en durft ze niet naar binnen te gaan. De bedrijfsarts constateert dat er sprake is van een arbeidsconflict en schrijft mediation voor. Ook dan nog blijft de manager HRM halsstarrig vasthouden aan de vaste procedures die zouden gelden voor de organisatie.

Zomaar een verhaal, maar ik heb er talloze meegemaakt in mijn loopbaan. Mensen die door het "systeem" van de organisatie niet gewaardeerd worden. Mensen die psychische problemen krijgen omdat ze een functie hebben die niet bij hen past. Gedwongen worden taken uit te voeren die ze niet als passend ervaren en erger nog, taken die ze graag doen, waar ze de juiste vaardigheden voor hebben, niet mogen uitvoeren omdat "het niet in de functiebeschrijving staat". Vaak, heel vaak, is de oorzaak van psychische problemen niet de "baas", de "manager" of "leidinggever" maar "het systeem".

Jan

Jan kwam als 16 jarige met een opleiding tot lasser bij het bedrijf werken. Jan was een goede lasser, maar was ook sociaal betrokken. Hij kwam graag op voor zijn collega's en na een paar jaar werd Jan gekozen in de ondernemingsraad. Hij werd voorzitter en hij deed dat zo goed, dat het management hem voorstelde om de leiding te krijgen over zijn team. Wel op voorwaarde dat hij zich terug trok als lid van de OR. Jan was een betrokken leidinggever, zijn afdeling functioneerde stukken beter dan voorheen en het management promoveerde hem tot lid van het management team. Ik kwam hem tegen op een workshop die we hielden in het kader van proces optimalisatie. Jan zat als een dood vogeltje bij de meetings. Na afloop van de meeting sprak ik hem aan op zijn gedrag, hij vertelde het verhaal en zei dat hij dood ongelukkig was als manager. Hij miste zijn team, het directe contact met zijn mensen, het lassen. In overleg met het management werd hij terug geplaatst naar zijn team, met behoud van salaris en leasebak, want zijn vrouw vond het voor haar vriendinnen kring wel zo interessant dat haar man directeur was. Pas na zijn pensioen heeft Jan het haar verteld.

Ook Jan was slachtoffer van "het systeem", dat erop was ingericht dat je bij goed presteren promotie maakt. En zo zijn er veel leidinggevers en managers die omhoog gevallen zijn "als beloning" en niet omdat ze de vaardigheden hebben voor die hogere functie. Ze worden daar zelf kortstondig gelukkig van, maar naar verloop van tijd vervreemden ze van zichzelf, gaan ze een rol spelen die hun is opgedrongen of wijs gemaakt door trainingen. En vaak zijn dat de "bazen" die voor psychische problemen zorgen bij hun medewerkers.

Vervreemding.

Vervreemding is een fenomeen waarbij mensen het contact met zichzelf verliezen. In de traditionele hiërarchische arbeidsorganisatie worden medewerkers, arbeiders, gedwongen zich aan te passen aan de processen en procedures die gestandaardiseerd zijn in "het systeem". De functiebeschrijving is leidend voor wat men mag en moet, maar vooral om wat de medewerker niet mag. Twee keer per jaar, bij voorkeur net voor de vakantie en de feestdagen wordt de medewerker in het kader van de gesprekscyclus met de neus op fouten gedrukt, samen met een, dankzij de training van de beoordelaar, verplicht verbeterplan. Een plan die alleen maar zorgt dat de vervreemding in een versnelling komt. Het systeem, de organisatie, is dominant aan de medewerker. Het gevolg laat zich raden, psychische problemen. En niet de emotioneel zwakkere is daarde dupe van, maar vaker de medewerker met een sterk arbeidsethos, een sterke binding met de organisatie, een sterke persoonlijkheid.Juist deze mensen, die liever aanpassen dan aangepast worden. Juist die mensen die het werkelijke kapitaal van de organisatie zijn.

Conclusie en aanbevelingen.

Niet de bazen, managers, leidinggevers zijn de oorzaak van psychische problemen bij medewerkers, maar het systeem, de organisatie en met name het personeelsbeleid van de organisatie. Veel, zo niet alle, psychische problemen van medewerkers kunnen opgelost, zelfs voorkomen worden door taken aan te passen aan de vaardigheden (competenties), talenten, passie en persoonlijkheid van de medewerker. Door medewerkers te zien als mens met specifieke capaciteiten. Door leidinggevers en managers te selecteren op kwaliteiten, vaardigheden die noodzakelijk zijn voor hun takenpakket. Door de mens centraal te stellen in de organisatie.

Ruzie met je baas.
Het ePortfolio, het cv van de toekomst.
 

Reacties

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft
Reeds Geregistreerd? Hier Aanmelden
Gast
maandag 18 februari 2019